Henryka Markiewicz
 |
| Portret Henryki Markiewicz namalowany przez Jana Smyka. |
Henryka Markiewicz z domu Piątkowska przyszła na świat w 1905 r. na Kresach Wschodnich w miejscowości Zwonicha, jako pierworodne dziecko Marii Magdaleny z Bichniewiczów oraz Bolesława Teofila Piątkowskiego. Pochodząca z Wołynia rodzina Piątkowskich została pozbawiona majątku przez cara Aleksandra II za udział w powstaniu styczniowym dziadka, Antoniego Piątkowskiego. Ojciec Henryki był zarządcą majątków ziemskich na Kresach. Rodzice przykładali dużą wagę do wychowania swoich dzieci w duchu wartości chrześcijańskich i patriotycznych. Sami zresztą udzielali się w Polskiej Szkolnej Macierzy. Podczas rewolucji październikowej Henryka - harcerka, wraz z rodzicami została osadzona przez bolszewików w więzieniu w Winnicy. Warunki były tam trudne, ludzie cierpieli głód, umierali na tyfus. Piątkowscy przeżyli dzięki pomocy ukraińskiej służącej imieniem Wasełyna, która każdego dnia przynosiła im do więzienia gotowaną kaszę jaglaną. Matka Henryki po latach wspominała, że "jagły" uratowały im życie. W 1920 r., w wieku szesnastu lat, kierowana patriotycznym obowiązkiem, wzięła udział w wojnie polsko - bolszewickiej jako sanitariuszka. Została odnaleziona przez rodziców w Zamościu, gdzie przybyli po ewakuacji z Kresów. Pomimo trudnej sytuacji materialnej Państwo Piątkowscy dołożyli wszelkich starań, aby każde z ich pięciorga dzieci otrzymało solidne wykształcenie. Po ukończeniu gimnazjum i liceum ( prawdopodobnie w Zamościu i Dubnie) Henryka wstąpiła na studia polonistyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Po uzyskaniu dyplomu rozpoczęła pracę jako nauczycielka języka polskiego w Liceum Krzemienieckim. Wyszła za mąż za Józefa Markiewicza, polskiego osadnika na Wołyniu z wykształcenia agrotechnika, oficera, uczestnika I wojny światowej oraz wojny w 1920 r. Zamieszkali w osadzie Sienkiewicze w gminie Dederkały Wielkie. Tutaj przyszły na świat jej dzieci Aleksandra i Stanisław. Józef Markiewicz został wzięty do niewoli w 1939 r., osadzony w oficerskim obozie jenieckim w Starobielsku, następnie w kwietniu 1940 r. zamordowany w Charkowie.
Kiedy na Wołyniu wybuchła fala terroru zmuszona została opuścić niewielki majątek. Aby uchronić się przed aresztowaniem, w porę ostrzeżona przez zaprzyjaźnionego Ukraińca, który w ten sposób spłacał dług wdzięczności wobec jej męża, udała się wraz z dziećmi do Krzemieńca. Tutaj urodziło się jej trzecie dziecko - syn Zygmunt. Nowe miejsce pobytu okazało się być bezpieczne tylko na chwilę, gdyż wkrótce otrzymała informację, że jej nazwisko znajduje się na listach osób przeznaczonych do wywózki na Syberię i do Kazachstanu. Nie zwlekając, z pomocą polskich i ukraińskich przyjaciół, wyruszyła w dalszą drogę, by wraz z trojgiem dzieci przedostać się przez zieloną granicę na Bugu, do Gułowa na Lubelszczyźnie, gdzie w majątku Czartoryskich przebywała z rodziną jej siostra, Janina Geldner. Wacław Geldner, szwagier Henryki, był nadleśniczym i administratorem tegoż majątku. Po przybyciu do Gułowa, aby zarobić na utrzymanie, podejmowała pracę nauczycielki w różnych dworach. Do Gułowa jednak często powracała, gdzie pod opieką siostry pozostawali jej synowie: Stanisław i Zygmunt. Była organizatorką tajnych kompletów, które odbywały się w gułowskim dworze. Uczęszczało na nie 6 osób, uczyła wszystkich przedmiotów z wyjątkiem matematyki. U pewnego chłopca folwarcznego zauważyła duży talent artystyczny, przykazała wtedy rodzicom, aby go kształcili. Ten chłopiec, syn fornala, w dorosłym życiu został redaktorem w wydawnictwie kartograficznym. Spod jego ręki wyszło szereg map i atlasów Polski oraz świata. Wkrótce po wyzwoleniu, z inicjatywy społeczeństwa, powstało w Adamowe gimnazjum koedukacyjne. Było to trzecie samorządowe gimnazjum na wyzwolonych terenach Polski. Pani Henryka rozpoczęła w nim pracę. Wśród kadry nauczycielskiej byli m.in. Stanisław Zakrzewski - pierwszy dyrektor gimnazjum, Jan Smyk - artysta malarz (uczył matematyki), Tatiana Jeryszew ( Rogozińska) – nauczycielka francuskiego, weterynarz Gębala – nauczyciel biologii. Jej uczniami byli m.in.: Stanisław Budziszewski z Orlego Gniazda – ukończył politechnikę, był urzędnikiem w Ministerstwie Budownictwa; Suska z Adamowa – architekt; pochodzący spod Wojcieszkowa Kazimierz Bany - późniejszy specjalista w dziedzinie prawa podatkowego, autor wielu książek branżowych, zastępca dyrektora Departamentu Podatków Bezpośrednich w Ministerstwie Finansów w rządzie Marka Belki, Stefan Biadun z Gułowa - nauczyciel i dyrektor szkół w Celinach, Jonniku i Zastawiu. W 1945 r., po Stanisławie Zakrzewskim objęła funkcję dyrektora. Pełniła ją do 1948 r. Następnie przez rok uczyła w Siedlcach, skąd w 1949 r. przeniosła się do Anina w Warszawie. Tutaj podjęła pracę nauczycielki języka polskiego w szkole ogólnokształcącej stopnia licealnego, która została przekształcona w XXVI Liceum Ogólnokształcące. Ostatnie lata przepracowała w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Aninie, skąd przeszła na emeryturę. Zmarła 2 grudnia 1984 r. w Warszawie w wieku 79 lat. Została pochowana na cmentarzu wawrzyszewskim.
D. K.
Komentarze
Prześlij komentarz